Çevrenin Sağlığa Etkileri, Çevre Sağlığı Uygulamaları, Çevre Sağlığı

Çevre sağlığı, çevrenin sağlığa etkileri ve çevre sağlığı uygulamaları ilgili konuları bulabileceğiniz yazımıza hep birlikte göz atalım.

Çevre Sağlığı, Çevrenin Sağlığa Etkileri, Çevre Sağlığı Uygulamaları

Çevre; insanların ve ortamda yaşamını sürdüren diğer canlıların yaşamları boyunca ilişkilerini devam ettirdikleri ve karşılıklı olarak etkileşim içinde bulundukları fiziki, biyolojik, sosyal, ekonomik ve kültürel ortam olarak tanımlanmaktadır. Sağlıklı bir yaşamın olması için, sağlıklı bir çevrenin olması gerekir. Çevrenin sağlığa etkileri konusu bilmek ve çevreye karşı daha hassas hareket etmek gerekir.

Çevre sağlığı, canlıların yaşamlarını sürdürmesi amacıyla, bulunduğu ortamda ihtiyaçlar piramidi içerisinde etkileşime girdiği her türlü faktörün, istenmeyen yönlerinin ortadan kaldırılması ve engellenmesi, engellenemiyorsa zararlı etkilerinin azaltılması ve yasal düzenlemelerle sınırlandırılması, insan sağlığını etkileyen dış etmenler ve bunlara karşı alınan önlemlerdir.

İnsanın dışındaki her şey, çevrenin öğesi olarak tanımlanır. Çevre, kişi üzerindeki dış etkilerin bütünüdür. Doğal ve yapay çevre olmak üzere ikiye ayrılır. Çevrede, canlı yaşamını doğrudan veya dolaylı olarak etkileyen önemli etkenler bulunmaktadır. Ayrıca çevre, yaşamı sürdürme ve sağlama sistemidir. Temel öğeleri su, yiyecek ve barınaktır.

Sağlık açısından çevre üç ana grupta incelenir

  • 1. Fiziksel Çevre
  • 2. Biyolojik Çevre
  • 3. Sosyokültürel Çevre

Hastalık nedenleri bünyesel ve çevresel nedenler olmak üzere iki grupta incelenir.

  • 1-Bünyesel nedenler: Hormon, gen ve metabolik kaynaklı olabilir. Bazı bünyesel nedenler, bazı hastalıklara daha büyük oranda yakalanmaya neden olmaktadır.
  • 2-Çevresel nedenler: Çevresel nedenleri inceleyecek olursak;

Fiziksel nedenler

Sıcaklık, soğuk, travma, ışın, içme ve kullanma suyu, konut sağlığı, atıklar, hava kirliliği, su kirliliği, iklim şartları, kamuya açık yerler, giyeceklerimiz, sağlığa az veya çok zarar verme olasılığı olan kuruluşlar ve mezarlıklar başlıca fiziksel çevre unsurlarıdır.

Temel madde eksiklikleri

İnsanın sağlıklı bir şekilde hayatını devam ettirebilmesi için gerekli olan, fakat insanların veya diğer canlıların bu maddeleri vücudundaki temel yapı taşlarından sentez yapamadığından dolayı, dışarıdan alması gereken bazı maddeler vardır.  Bunlar vitaminler, aminoasitler ve yağ asitleri gibi temel maddelerdir.

Kimyasal nedenler

Zehirler, kanser oluşumuna neden olan bazı unsurlar örnek olarak verilebilir.

Biyolojik etkenler

Bunlar canlı vücudunda hastalıklara neden olan mikroorganizmalar, asalaklar ve mantarlar gibi etkenlerdir.

Psikolojik etkenler

Günlük yaşamda karşımıza çıkan ve strese neden olan durumlardır.

Sosyal, kültürel ve ekonomik etkenler

Maddi yönden zayıflık ve göç gibi durumlar.

Çevre Sağlığı, Çevrenin Sağlığa Etkileri, Çevre Sağlığı Uygulamaları

Çevrenin Sağlığa Etkileri

Çevre, hastalıklar için zemin hazırlayabilir. (Örneğin, sigara içilen bir ortamda solunum yolu enfeksiyonları daha fazla görülür.)

Çevre, doğrudan hastalık sebebi olabilir. (Mikroorganizma bulaşmış bir su içildiğinde, hastalık oluşturabilir.)

Çevre, bir kısım hastalıkların meydana gelmesini kolaylaştırabilir. (Örneğin nemli ortamlarda alerjik hastalıklar daha kolay meydana gelir.)

Bazı hastalıkların iyileşmesine ve sonucuna etki edebilir. (Örneğin, hava kirliliğinin fazla olduğu yerlerde, akciğer hastalıklarının iyileşmesi zaman alabilir.)

Su, toprak ve hava kirlenmesi doğrudan hastalık sebebi olabileceği gibi, bazı hastalıkların da yayılımını kolaylaştırabilir.

İnsanlar, çevreye karşı olumlu ve olumsuz birtakım etkilere neden olabilir. Çevre sağlığı, her insanın üzerine düşen görevi yerine getirmesi gereken önemli bir sorundur. İşbirliği içerisinde olmadan, çevre sağlığı sorunlarının çözümlenmesi mümkün değildir.

Çevre sağlığı, toplumun ekonomik durumu, kalkınma çabaları ile bağlantılı olup kentleşme süreci de etki etmektedir. Başlangıçta alınması gereken önlemler, pahalı gibi görünse de, sonradan bozulmuş olan çevrenin düzeltilmesiyle ilgili çalışmaların maliyeti ve olumsuz sonuçlarına bakıldığında daha ucuz bir yöntem olduğu görülmektedir.

Çevre Sağlığı Uygulamaları

İçme ve kullanma suları:

Sağlıklı ve temiz su, içerisinde hastalık yapıcı mikroorganizmaların ve vücutta zehirli etki yapacak kimyasal maddelerin olmadığı sudur.

İçme suyu güvenle içilen bir sudur ve renksiz, tatsız ve tortusuz olmalıdır. Kirliliğinden şüphe edilen sular, 10 dakika kaynatılarak dezenfeksiyon edilmesi gerekir. Bu süre, suyun kirlilik derecesine göre değişiklik gösterebilir. Sular, kaynatılan kapta bekletilirse daha sağlıklı olur.

Atıklar:

Günlük tüketimden geriye kalan ve atılan atıklara çöp denir. Atıklar, yeraltı sularına veya yüzeysel sulara karışarak suların kirlenmesine neden olabilir. Uygun şekilde toplanmaması ve biriktirilmemesi durumunda, mikropların üremesine yol açar ve bunun sonucunda bazı bulaşıcı hastalıkların oluşmasına neden olabilir.

Konut:

Konut, güneş ışığı alan konumda olmalıdır ve güneş almalıdır. İçerdeki havanın yenilenmesi için konut havalandırılmalıdır. Sağlıklı içme ve kullanma suyu bağlantısı olmalıdır. Oturma odası, yemek odası ve yatak odası ayrı olmalıdır. Nem ve küflenmeye karşı önlemler alınmalıdır. Banyo ve tuvalet olmalı, tuvalette sifon olmalıdır.

Hava kirliliği:

Hava kirliliği orman yangınları, motorlu taşıtlar, ısınma kaynakları vb. nedenlerden dolayı oluşabilir. Hava kirliliği, solunum yolu hastalıklarının artmasına, kan hücrelerinde bozuklukların oluşmasına, ayrıca bina içerisindeki hava kirliliğine bağlı olarak halsizlik ve yorgunluk gibi belirtilere sebep olabilir.

Çevre Sağlığı, Çevrenin Sağlığa Etkileri, Çevre Sağlığı Uygulamaları

Radyasyon:

İyonlaştırıcı radyasyonun, en büyük sebepleri arasında nükleer denemeler gelir. Sağlık üzerine en büyük etkileri mutasyonlar (gen bozuklukları) ve kanser oluşumudur.

İyonlaştırıcı olmayan radyasyon ise, elektrik prizine bağlı herhangi bir araç açıldığında içinden elektrik akımının geçmesi ve akım kaynağının gücü ile orantılı olarak bir manyetik alan oluşması neticesinde meydana gelmektedir.

Aydınlatma:

Ortamın aydınlık olması, görme rahatlığı açısından önemlidir. Yeterli aydınlatma, maksimum görme hızının sağlanması ve göz bozukluklarından korunmak açısından önemlidir. En ideal ve doğal ışık, güneş ışığıdır. Bunun için gündüz, yeterince güneş ışığından yararlanılmalıdır. Yapay aydınlatmalarda ise, flüoresan ışığı kullanılması uygun olacaktır.

Gürültü:

Gürültünün insan sağlığı üzerinde, birçok etkisi vardır. Bunlar, geçici veya sürekli işitme kaybı, davranış bozuklukları, kan basıncının artması, aşırı sinirlilik hali ve stres, konsantrasyon bozukluğu, iş veriminin düşmesi ve hareketlerin yavaşlamasıdır.

Vektör kontrolü:

Vektörler, hastalık yapma yeteneği olan mikroorganizmaları insanlara taşıyan eklembacaklılar ve kemiricilerdir. Bunlara örnek verecek olursak eğer, fare gibi kemiricileri, sivrisinek, tahtakurusu, pire, bit, karasinek ve keneleri örnek olarak gösterebiliriz.

Sinek, böcek ve kemiricilerin insan sağlığı açısından önemli sakıncaları vardır. Ayrıca bu vektörlere karşı kullanılan kimyasal maddeler ise önemli bir kirlilik göstergesidir. Vektörlerin kontrolü ve çevre kirliliğini önleyebilmek için bu gibi maddelerin çok dikkatli kullanılması ve denetiminin yapılması gerekir.

Günümüzde vektörlerle mücadele edebilmek için biyolojik yöntemlerden yararlanılmaya çalışılmaktadır. Örneğin, sivrisineklerin larvalarını yok etmek için, bu larvaları yiyerek beslenen özel cins balıkların kullanılması.

Vektörlerle mücadele ederken, yiyecek kaynaklarının ve çöplerin ortada bırakılmaması, binaların fare gibi kemirici hayvanların girmesini önleyecek şekilde yapılması gerekmektedir. Sivrisinek mücadelesinde ise üreme ortamlarının kaldırılması ve kişilerin ısırılmasını önlemek için tedbirler alınması gerekir.

Mezarlıklar:

Canlı vücudu, ölümden sonra kolayca birçok hastalık etkeninin üreyebileceği bir ortam haline gelebilir. Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nda yer alan hükümlere göre, ölülerin mezarlık bölgelerinden başka bir yere gömülmesi yasaktır. Ancak, Bakanlar Kurulu Kararı ile özel bölgelere gömülmesi mümkün olabilir.

Sağlığa az ya da çok zararlı olabilecek kuruluşlar:

Gerekli önlemler ve tedbirler alınmadığı takdirde, çevresinde yaşayanlara ve içinde çalışanlara fiziksel, ruhsal, ve toplumsal yönden zarar verebilecek, su, hava, doğal kaynakların ve toprağın kirlenmesine neden olabilecek yerlerdir. Organize sanayi bölgeleri bunlara örnek olarak gösterilebilir.

Bu kuruluşların veya işletmelerin kuruluş aşamasında yer seçimi, teknoloji de dahil olmak üzere, birçok etken göz önüne alınarak tüm kaynaklar üzerinde çevresel etki değerlendirmesi yapılmalıdır.

Kuruluş veya işletmelerin toz, gürültü, ışık ve titreşim gibi fiziksel kirlenmelere, kullanılan maddelere göre kimyasal kirliliklere, atıklara ve yarattığı ortam nedeniyle biyolojik kirlenmeye neden olmaları mümkündür.

Çalışma koşulları:

Çalışma ergonomisinin uygun olması, birçok hastalığın önlenmesi açısından önemlidir. Ergonomi, yaşamın insana uydurulmasıdır. Uygun ergonomik düzenlemeler yapılarak, kas iskelet sistemi hastalıkları, algılama, duyma, göz ve iş kazalarından korunma gibi önlemler alınabilir.

Unutmayalım!
Temiz bir çevrenin ilk şartı bireysel sorumluluktur!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Next Post

Elektrik Çarpmalarına Karşı Alınması Gereken Önlemler Nelerdir?

Cum Nis 5 , 2019
Elektrikle çalışırken gerekli güvenlik önlemlerini almak hayati önem taşır. Elektrik çarpmalarına karşı alınması gereken önlemler nelerdir?
Elektrik Çarpmalarına Karşı Alınması Gereken Önlemler Nelerdir?